Պաշտպանվե՛ք զեղծարարներից․ խորհուրդներ ԱրարատԲանկից

Զեղծարարները շարունակաբար փոխում և կատարելագործում են իրենց մեթոդները՝ կիրառելով գումար շորթելու նորանոր սխեմաներ։

Թեև հնարավոր չէ ներկայացնել զեղծարարության դեպքերի ամբողջական և սպառիչ նկարագրությունը՝ հաշվի առնելով դրանց փոփոխական բնույթը, այս նյութում կարող եք ծանոթանալ վերջին շրջանում զեղծարարության ամենատարածված մեթոդներին: Դրանց միջոցով զեղծարարները կարող են հասանելիություն ստանալ հաճախորդների սարքավորումներին և կատարել տարբեր գործողություններ, այն է՝ ձևակերպել վարկեր, փոխանցել դրամական միջոցներ, բլոկավորել սարքեր և կատարել այլ գործողություններ։

Նյութում ներառված են նաև անվտանգության մի շարք կանոններ և խորհուրդներ՝ քարտային զեղծարարություններից խուսափելու նպատակով։

Վերջին շրջանում առավել հաճախ հանդիպող դեպքերն ու դրանցից պաշտպանվելու հիմնական կանոնները ներկայացված են ստորև։

Սխեմա 1․  Զեղծարարները զանգահարում են քաղաքացիներին՝ ներկայանալով որպես 5G ինտերնետային ծառայություն առաջարկող հեռահաղորդակցության ընկերության ներկայացուցիչ։ Այնուհետև առաջարկում են կատարել տարբեր կարգավորումներ հեռախոսի մեջ, ինչի արդյունքում ստանում են հեռավար հասանելիություն հեռախոսին և այնտեղ տեղադրված հավելվածներին, այդ թվում՝ բանկային։

Սխեմա 2․ Զեղծարարները տարբեր համակարգերով կապ են հաստատում քաղաքացու հետ և տեղեկացնում՝ իբրև օպերատորի հետ պայմանագրի վավերականության ժամկետը լրացել է և անհրաժեշտ է երկարաձգել գործողության ժամկետը։

Այս երկու սխեմաներից պաշտպանվելու համար՝

• մի՛ կատարեք անծանոթ անձանց կողմից առաջարկվող կարգավորումները,
• մի՛ տրամադրեք նրանց հեռավար հասանելիություն ձեր հեռախոսին,
• մի՛ ներբեռնեք կասկածելի հավելվածներ կամ ծրագրեր,
• որևէ կասկածի դեպքում անմիջապես կապ հաստատեք համապատասխան ծառայություն մատուցող կազմակերպության կամ բանկի հետ։

Սխեմա 3․  Զեղծարարները արհեստական բանականության միջոցով կարող են կեղծել մարդկանց ձայնը, օգտագործել հարազատի կամ ընկերոջ լուսանկարով կեղծ էջեր Viber-ում, WհatsApp-ում կամ այլ հարթակներում հաղորդագրություններ ուղարկելու համար։ Ներկայանալով որպես մտերիմ անձ՝ կարող են դիմել գումար փոխանցելու, անձնական կամ քարտային տվյալներ, ինչպես նաև մեկանգամյա օգտագործման (OTP) կոդը տրամադրելու խնդրանքով։

Խորհուրդ է տրվում․

• չվստահել զանգին միայն նկարի կամ ձայնի հիման վրա,
• մինչ գումար փոխանցելը կամ տվյալներ տրամադրելը՝ կապ հաստատել տվյալ անձի հետ որևէ այլ կապի միջոցով,
• չտրամադրել քարտային տվյալներ, գաղտնաբառեր կամ մեկանգամյաօգտագործման (OTP) կոդեր,
• կասկածելի հաղորդագրությունների կամ զանգերի դեպքում անմիջապես դադարեցնել շփումը և տեղեկացնել համապատասխան անձանց կամ բանկին։

Սխեմա 4․ Տարբեր ընկերությունների անունից սոցցանցերում գովազդային հայտարարություններ տարածող կեղծ էջեր են հայտնվում։ Նման դեպքերում պետք է զգոն լինել և որևէ կերպ չարձագանքել նշված գովազդային հայտարարություններին։ Զեղծարարություններից զերծ մնալու համար․

• մի՛ տրամադրեք անձնական և բանկային քարտի տվյալներ,
• մի՛ սեղմեք անհայտ հղումների վրա,
• տեղեկատվություն ստանալու համար օգտվե՛ք միայն պաշտոնական աղբյուրներից։

Սխեմա 5. Որևէ հարթակում, օրինակ՝ List.am-ում, վաճառքի հայտարարություն տեղադրելուց հետո զեղծարարները կարող են կապ հաստատել վաճառողի հետ՝ ներկայանալով որպես գնորդ և, հաճախորդին մոլորեցնելով, զեղծարարության զոհ դարձնեն։

Պետք է զգոն լինել․ քարտային զեղծարարությունները հատկապես ակտիվանում են այն օրերին, երբ մեծ զեղչեր են սպասվում։ Քարտային տվյալների և ֆինանսական միջոցների պաշտպանությունն ապահովելու նպատակով և հաշվի առնելով առցանց վճարումների և այդ ժամանակահատվածում խարդախության  դեպքերի աճը՝

• համացանցում գնումներ կատարեք միայն վստահելի, ստուգված կայքերից,
• գնում կատարելուց առաջ կարդացեք կարծիքներ խանութի մասին, համոզվեք, որ կայքը գրանցվել է ոչ պակաս քան մեկ տարի առաջ:
• գնումներ կատարեք միայն պաշտպանված կայքերից, վճարման ժամանակ համոզվեք, որ կայքն ունի https:// և վստահելի է,
• ստուգեք կայքում խանութի կոնտակտային տվյալների առկայությունը` հասցե, հեռախոսահամար, էլեկտրոնային հասցե, ապրանքի առաքման և հետվերադարձի մանրամասն տեղեկություն,
• խոշոր գնումներ կատարելիս նախապես կապ հաստատեք խանութի հետ, հավատացեք միայն խելամիտ զեղչերին,
• զեղչային և գայթակղիչ առաջարկների դեպքում զերծ մնացեք կասկածելի հղումներից,
• մի՛ փոխանցեք քարտի գաղտնաբառը, CVV կոդը և մեկանգամյա օգտագործման կոդեր (OTP),
• դադարեցրեք անհասկանալի զանգերը և կասկածելի հաղորդագրությունների դեպքում կապ հաստատեք բանկի հետ,
• ուշադրություն դարձրեք կայքի հասցեին, շատ հաճախ զեղծարարները իրական կայքերի անվան մեջ մեկ-երկու տառ են փոփոխում։

Սխեմա 6. Վերջին շրջանում արձանագրվում են բանկերի անունից իրականացվող կեղծ զանգերի և հաղորդագրությունների դեպքեր, որոնց միջոցով խարդախները փորձում են ստանալ քաղաքացիների քարտային և անձնական տվյալներ՝ առաջարկելով տարբեր շահումներ, մրցանակներ։

Խնդրում ենք լինել զգոն և հիշել․   

• բանկը երբեք չի խնդրում տրամադրել քարտային տվյալներ, PIN կոդ, CVV գաղտնաբառ կամ SMS-ով ստացված մեկանգամյա օգտագործման կոդեր (OTP)։

Կասկածելի զանգեր ստանալու դեպքում խնդրում ենք կապ հաստատել ձեր բջջային օպերատորի հետ կամ զանգահարել ԱրարատԲանկ՝ +374 10 59 23 23 հեռախոսահամարով:

ԱրարատԲանկը վերահսկվում է ՀՀ կենտրոնական բանկի կողմից: